De beste manier om een complottheorie te leren herkennen is er zelf een te maken.
Kies een echt nieuwsbericht. In de volgende stap kies je wie erachter zit en waarom. Daarna loop je door de vier stappen die echte complotdenkers gebruiken — met bij elke stap een ontmaskering ernaast.
Maak van toeval bewijs voor een geheim plan.
Trek lijnen tussen onsamenhangende punten tot ze betekenisvol lijken.
Als een feit tegenspreekt, maak het feit deel van de doofpot.
Schuif mensen opzij die zwaktes in je theorie tonen.
Op 2 september 2021 publiceerde het RIVM een onderzoek waaruit bleek dat omwonenden van Tata Steel in IJmuiden langdurig zijn blootgesteld aan grafietregen en aan stoffen als lood, mangaan en vanadium. De provincie Noord-Holland en de gemeente Velsen hadden om het onderzoek gevraagd na decennialange klachten van bewonersorganisaties uit Wijk aan Zee, Beverwijk en omstreken.
In juni 2021 kwam tijdens grondwerken voor de Oosterweelverbinding aan het licht dat de bodem rond de Amerikaanse chemiereus 3M in Zwijndrecht zwaar vervuild was met PFOS, een persistent fluorhoudend product. Aannemer Lantis, dat het project uitvoerde voor de Vlaamse overheid, kwam in conflict met 3M over wie de saneringskosten zou dragen. Lokale bewoners werden geadviseerd geen eigen groenten te eten of eigen eieren te gebruiken.
Op 10 maart 2023 sloot de Vlaamse regering, na maandenlange onderhandelingen, een stikstofakkoord. Het akkoord legde reductiedoelen op aan landbouw en industrie om de stikstofneerslag in en rond Natura 2000-gebieden terug te brengen. De aanleiding was juridisch: een uitspraak van de Raad voor Vergunningsbetwistingen had het Vlaamse beleid al in 2021 onhoudbaar verklaard, en EU-richtlijnen vroegen om concreter ingrijpen.
In de loop van 2022 publiceerde het RIVM metingen waaruit bleek dat PFAS-concentraties — zogenoemde 'forever chemicals' — in oppervlaktewater rond Chemours Dordrecht meervoudig boven de drinkwaternorm uitkwamen. Het bedrijf, voorheen DuPont, was al sinds de jaren tachtig in het nieuws over fluorhoudende productie, maar de RIVM-rapporten gaven voor het eerst harde lokale cijfers.